Là loài cây xanh đô thị với nhiều tranh cãi mỗi độ thu về do mùi thơm nồng nàn, hoa sữa chứa đựng những giá trị dược liệu độc đáo.
Mặc dù ngày nay phổ biến ở các đô thị, nguồn gốc ban đầu của hoa sữa vốn là một loài cây rừng nhiệt đới, phân bố khá rộng tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, hoa nở rộ vào cuối mùa thu, đầu đông.
Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cho biết, hoa sữa (tên khoa học là Alstonia scholaris) không chỉ cung cấp bóng mát hay làm gỗ mà vỏ thân còn từng được ứng dụng như một vị thuốc quan trọng trong y học cổ truyền.
Tại nhiều quốc gia châu Á, đặc biệt là Ấn Độ, vỏ thân hoa sữa được sử dụng trong y học dân gian từ thời xa xưa nhằm hỗ trợ điều trị tình trạng sốt, tiêu chảy, đau bụng hoặc chữa trị một số bệnh lý ngoài da.
Tại Việt Nam, tuy hoa sữa không phải là vị thuốc quá phổ biến hay quen thuộc như quế hay hoàng bá nhưng giá trị chữa bệnh vẫn được ghi nhận rõ ràng trong các tài liệu chuyên ngành về cây thuốc.
Trong dân gian, một số nơi vẫn truyền tai nhau kinh nghiệm sắc vỏ cây hoa sữa lấy nước cho phụ nữ sau sinh uống nhằm hỗ trợ lợi sữa. Phương pháp này được đánh giá là an toàn và không gây độc hại cho cơ thể.
Dưới góc nhìn của khoa học hiện đại, các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng vỏ thân cây hoa sữa sở hữu thành phần hóa học rất phong phú. Cụ thể, bộ phận này chứa hàm lượng lớn các alkaloid tiêu biểu như echitamin, scholaricin cùng một số hợp chất indole alkaloid khác. Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng tìm thấy sự xuất hiện của flavonoid và triterpenoid trong chiết xuất vỏ cây.
Nhờ những hợp chất quý giá này, nhiều nghiên cứu thực nghiệm đã ghi nhận chiết xuất từ vỏ thân hoa sữa có hoạt tính chống viêm, chống oxy hóa, kháng khuẩn và hỗ trợ hạ sốt hiệu quả. Đáng chú ý, một số nhóm nghiên cứu đang tiếp tục đi sâu tìm hiểu tiềm năng chống ung thư của các alkaloid có trong loài cây này.
Mặc dù hoa sữa mang lại nhiều tín hiệu triển vọng, Tiến sĩ Ngô Đức Phương cùng các chuyên gia cũng đưa ra khuyến cáo rằng hầu hết các kết quả trên mới chỉ dừng lại ở quy mô thử nghiệm trong phòng thí nghiệm hoặc trên động vật. Người dân không tự ý sử dụng hoa sữa làm thuốc khi chưa có hướng dẫn của các chuyên gia.