Kinh giới không chỉ là rau gia vị quen thuộc mà còn là vị thuốc được sử dụng nhiều trong Đông y nhờ đặc tính vị cay, tính ấm, giúp giải cảm, giảm ngứa, hỗ trợ kháng viêm và cầm máu.
Lương y Bùi Đắc Sáng – Hội Đông Y Hà Nội và nghiên cứu viên tại Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam cho biết, rau kinh giới được sử dụng làm dược liệu nhờ hàm lượng tinh dầu cao. Toàn bộ thân cây đều có giá trị làm thuốc.
Theo y học cổ truyền, kinh giới có vị cay, tính ấm, không độc, quy vào kinh Phế và Can. Dược liệu này có tác dụng phát hãn, giải cảm, tán hàn, hóa thấp, lợi tiểu, thanh nhiệt, giảm ngứa và hỗ trợ lưu thông khí huyết.
Trong dân gian, loại rau này thường được dùng trong các trường hợp cảm mạo mùa hè, sốt không ra mồ hôi, say nắng, đau đầu, đau mình, viêm họng, ngực tức, đau bụng, nôn mửa hoặc tiêu chảy.
Kinh giới sao đen còn có tác dụng cầm máu, thường dùng cho các trường hợp rong kinh, băng huyết, chảy máu cam, đại tiện ra máu hoặc động thai ra máu.
Ngoài ra, tinh dầu kinh giới tại Nhật Bản còn được sử dụng như một vị thuốc hỗ trợ hạ nhiệt và lợi tiểu.
Dưới đây là những nhóm người có thể được lợi khi ăn rau kinh giới:
Người dễ cảm lạnh, cảm cúm, đau đầu khi thay đổi thời tiết
Theo y học cổ truyền, kinh giới có tác dụng phát hãn, tán hàn, giúp cơ thể ra mồ hôi nhẹ để giải cảm. Loại thảo dược này thường được dùng cho người có biểu hiện sợ lạnh, sốt nhẹ, đau đầu, đau mình, nghẹt mũi hoặc cảm cúm giai đoạn đầu.
Kinh giới thường được kết hợp với tía tô, phòng phong, bạc hà hoặc gừng để tăng hiệu quả làm ấm cơ thể, giảm triệu chứng cảm mạo.
Người bị dị ứng, mề đay, viêm da, rôm sảy
Nhờ đặc tính khu phong, giảm ngứa và hỗ trợ chống dị ứng, kinh giới được dùng trong nhiều bài thuốc hỗ trợ điều trị mề đay, ban chẩn, viêm da cơ địa hoặc rôm sảy ở trẻ nhỏ.
Người dân có thể dùng nước kinh giới để tắm ngoài da hoặc phối hợp với bạc hà, kim ngân hoa, liên kiều trong các bài thuốc uống nhằm giảm ngứa, làm dịu da.
Người đau nhức xương khớp, đau mình mẩy
Trong Đông y, kinh giới giúp hoạt huyết, tán hàn và hỗ trợ lưu thông khí huyết. Vì vậy, dược liệu này thường được dùng cho người đau nhức xương khớp do lạnh, đau vai gáy, đau mình hoặc tê bì chân tay.
Một số bài thuốc dân gian còn kết hợp kinh giới với đậu đen, bạc hà hoặc gạo lứt để hỗ trợ cải thiện tình trạng đau nhức ở người lớn tuổi.
Người bị viêm họng, ho, viêm mũi dị ứng
Tinh dầu trong kinh giới chứa nhiều hoạt chất có tác dụng kháng khuẩn, hỗ trợ giảm viêm đường hô hấp. Loại cây này thường được dùng trong các bài thuốc hỗ trợ giảm ho, đau họng, viêm amidan hoặc viêm mũi dị ứng.
Khi phối hợp cùng cát cánh, cam thảo, tang bạch bì hay bạc hà, kinh giới có thể giảm kích ứng họng, hỗ trợ thông thoáng đường thở và giảm khó chịu khi thời tiết thay đổi.
Lương y Sáng lưu ý, người hay ra mồ hôi nhiều, cơ thể suy nhược hoặc không có biểu hiện cảm lạnh theo Đông y nên thận trọng khi dùng. Với các trường hợp bệnh kéo dài hoặc triệu chứng nặng, người dân cần đi khám thay vì tự ý dùng thảo dược tại nhà.