Một phần xơ mướp tưởng chừng chỉ là thứ bỏ đi trong căn bếp, qua cách chế biến và sử dụng phù hợp, lại trở thành một vị thuốc có vị trí nhất định trong y học cổ truyền.
Quả mướp quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày nhưng ít người biết phần xơ bên trong sau khi phơi khô lại được sử dụng làm một vị thuốc trong y học cổ truyền.
Theo bác sĩ Trương Văn Quân – Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa Hậu Lộc (Thanh Hóa), xơ mướp già trong Đông y gọi là ty qua lạc.
Sau khi quả mướp được phơi khô, loại bỏ phần vỏ, hạt và thịt quả, phần xơ bên trong được giữ lại làm dược liệu. Theo Đông y, ty qua lạc có vị ngọt, tính bình, quy vào các kinh phế, vị và can. Vị thuốc này có tác dụng khứ phong, thông lạc, giải độc, hóa đàm, thường được sử dụng trong một số bài thuốc tùy theo chứng trạng và thể bệnh.
Trong thực hành y học cổ truyền, ty qua lạc được ứng dụng với nhiều mục đích như:
Thông kinh, hoạt lạc: Thường được phối hợp trong các bài thuốc nhằm hỗ trợ giảm đau nhức gân cơ, đau lưng, đau vùng sườn hoặc cảm giác tê bì tay chân.
Thanh nhiệt, giải độc: Có thể được sử dụng trong một số bài thuốc hỗ trợ các chứng sưng đau, trong đó có viêm tuyến vú, tắc tia sữa.
Hóa đàm: Được dùng trong một số bài thuốc hỗ trợ các chứng ho có đờm, nhất là tình trạng đờm khó khạc, kèm cảm giác đau tức ngực.
Ty qua lạc sao đen: Dạng chế biến này được sử dụng trong một số bài thuốc liên quan đến chứng băng huyết, đại tiện ra máu.
Theo bác sĩ Quân, cũng như các vị thuốc Đông y khác, ty qua lạc cần được sử dụng dựa trên tính vị, quy kinh, liều lượng và cách phối hợp. Người dân không nên tự ý sử dụng vị thuốc này để điều trị bệnh khi chưa xác định rõ thể bệnh và tình trạng sức khỏe.
3 lưu ý
Khi dùng, mọi người nên chọn xơ mướp tươi, sạch sẽ, không sâu, không thâm, không mùi lạ để đảm bảo an toàn. Người dùng tránh sử dụng xơ mướp đã quá già, cứng hoặc bị mốc vì có thể làm giảm dưỡng chất và gây hại cho sức khỏe.
Xơ mướp tươi nên dùng trong vòng 1-2 ngày hoặc cất ngăn mát tủ lạnh. Loại khô cần bảo quản nơi khô ráo, thoáng khí, tránh ẩm mốc để giữ được enzyme và chất xơ.
Với các bài thuốc chữa bệnh, người dùng nên chia liều uống đều trong ngày theo hướng dẫn để phát huy hiệu quả tốt nhất.