Tôi vốn làm ăn xa, có chút điều kiện nên đứng ra lo liệu phần lớn chi phí. Trong đầu tôi khi ấy chỉ nghĩ đơn giản, đã làm thì làm cho đàng hoàng, tươm tất để bố mẹ nở mày nở mặt với xóm giềng.

Buổi lễ diễn ra ấm cúng, đông đủ. Bố tôi rạng rỡ khi nhận những lời chúc “sống lâu trăm tuổi”. Hàng xóm sang chúc tụng, uống chén trà, nói chuyện mãi không muốn về. Nhìn bố cười, tôi cũng thấy lòng nhẹ nhõm, nghĩ rằng mọi thứ thật trọn vẹn.

Tôi luôn suy nghĩ đã đãi cỗ thì tiền mừng ít nhất cũng phải tương xứng. Ảnh minh họa

Thế nhưng đến lúc thu dọn, tôi cùng vợ ngồi bóc phong bì thì bắt đầu… tá hỏa. Hầu hết mỗi người chỉ mừng 50 nghìn đồng, khá hơn thì 100 nghìn đồng. Cả xóm không ai mừng nổi 200 nghìn. Tôi nhẩm tính sơ qua, tiền mừng thu về chẳng thấm vào đâu so với chi phí 20 mâm cỗ nếu không muốn nói là lỗ 2/3.

Một cảm giác khó chịu len vào đầu. Tôi buột miệng với vợ: “Cỗ mừng thọ hoành tráng thế sao hàng xóm lại đi ít thế. Cỗ cưới mà sang như thế này thì phải mừng mỗi người 500 nghìn mới đủ vốn, huống chi là vài chục nghìn đồng hay 100 nghìn”.

Tôi luôn suy nghĩ đã đãi cỗ thì tiền mừng ít nhất cũng phải tương xứng.

Mẹ tôi ngồi bên cạnh, im lặng nghe con trai than thở. Một lúc sau, bà nhẹ nhàng nói: “Mừng thọ là ngày vui, mong bố con sống lâu thêm nhiều năm nữa. Mời hàng xóm đến để họ chứng kiến ngày vui của ông, để chúc ông mạnh khỏe, chứ không phải là buổi tiệc tính toán thiệt hơn, so đo phong bì mừng con ạ”.

Tôi im lặng…

Mẹ nói tiếp: “Có người đến uống nước, ăn cỗ mà không mừng, mẹ cũng hoan hỉ lắm. Người ta quý thì mới đến. Tiền nhiều hay ít không quan trọng. Quan trọng là bố con vui, cỗ không ế là được. Dù có lỗ vốn, thậm chí chẳng thu về đồng nào, mẹ cũng vui lòng.

Ở quê, toàn người chân lấm tay bùn, tiền ăn còn phải bòn từng đồng chứ lấy đâu ra tiền mà mừng nhiều hả con? Vả lại, ở đây không có nhiều gia đình làm mừng thọ đâu con ạ. Mình vui cho bố và có điều kiện thì mình làm thôi… Dù người ta không đến, mình cũng chẳng trách được”.

Từng lời của mẹ khiến tôi đắn đo suy nghĩ và có chút xấu hổ. Đúng là buổi chiều hôm mừng thọ, bố tôi cười suốt, bắt tay từng người, khoe tuổi mới vui vẻ, tự hào vì con trai làm cho bố tiệc to, hàng xóm quý nên ngồi lại rất lâu, chuyện trò rôm rả.

Cả nhà tôi ai cũng viên mãn hạnh phúc, không ai nhắc đến tiền. Chỉ có tôi tự biến niềm vui thành một phép tính hơn – thua.

Tôi chợt nhận ra mình đã nhìn mọi thứ bằng “tư tưởng làm ăn, sinh lời”. Có lẽ vì quen với công việc, với những bản hợp đồng và con số, tôi vô tình mang cách nghĩ ấy vào cả những chuyện tình cảm. Tôi quên mất đạo làng nghĩa xóm, thứ đã nuôi lớn tôi suốt bao năm ở quê nhà.

Mẹ tôi, người phụ nữ cả đời gắn bó với đồng ruộng, quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” đã luôn chỉ bảo, dạy dỗ tôi.

Đêm ấy, nhìn bố mẹ ngồi nói về khách mời, nhắc tên từng người với niềm vui khôn tả, tôi hiểu rằng lễ mừng thọ không phải là dịp “thu hồi vốn”, càng không phải nơi để so bì. Đó là một cái mốc của đời người, là dịp con cháu bày tỏ hiếu kính, là cơ hội để hàng xóm láng giềng gắn kết thêm bền chặt.

Ở tuổi trưởng thành, khi đã có gia đình riêng, tôi lại học được một bài học mà có lẽ phải mất cả đời để thấm thía…