Được trồng lấy bóng mát, cây trứng cá từ quả chín ngọt đến lá đều có thể dùng pha nước uống có tác dụng tốt đối với sức khỏe.
Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, cây trứng cá (mật sâm), có tên khoa học Muntingia calabura được trồng lấy bóng mát ở sân nhà, trường học hay ven đường khá phổ biến ở nước ta.
Không chỉ có giá trị làm cảnh và lấy bóng mát, cây trứng cá còn được sử dụng như một nguồn thực phẩm tự nhiên. Quả trứng cá có thể ăn tươi, chứa lượng đường tự nhiên cùng vitamin C bổ sung năng lượng nhanh cho cơ thể. Với vị ngọt dịu và hương thơm nhẹ, loại quả này được nhiều trẻ em yêu thích.
“Trong dân gian, lá trứng cá cũng được tận dụng theo nhiều cách khác nhau. Nhiều nơi dùng lá nấu nước uống như trà nhằm hỗ trợ thanh nhiệt, giảm cảm giác nóng trong người hoặc hỗ trợ các trường hợp viêm nhẹ, đau nhức và rối loạn tiêu hóa. Một số kinh nghiệm dân gian còn cho rằng nước lá trứng cá có thể hỗ trợ giải rượu”, Tiến sĩ Phương thông tin.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng những công dụng kể trên chủ yếu dựa trên kinh nghiệm truyền miệng và chưa có đủ nghiên cứu lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị rõ ràng, đặc biệt với tác dụng giải rượu. Vì vậy, việc sử dụng cây trứng cá nên được nhìn nhận theo hướng hỗ trợ sức khỏe hơn là thay thế thuốc chữa bệnh.
Dù vậy, cây trứng cá vẫn đang thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu nhờ chứa nhiều hợp chất sinh học có lợi. Các nghiên cứu bước đầu cho thấy trong lá và quả có flavonoid, polyphenol, tannin – những hoạt chất nổi tiếng với khả năng chống oxy hóa. Đây là nhóm chất hạn chế tác động của các gốc tự do, từ đó hỗ trợ bảo vệ tế bào và làm chậm quá trình lão hóa.
Ngoài hoạt tính chống oxy hóa, một số nghiên cứu thực nghiệm còn ghi nhận khả năng chống viêm, giảm đau, kháng khuẩn và hỗ trợ bảo vệ gan của các chiết xuất từ cây trứng cá. Tuy nhiên, phần lớn kết quả mới dừng ở quy mô phòng thí nghiệm hoặc trên động vật, chưa đủ cơ sở để đưa ra khuyến cáo điều trị trên người.
Điểm đáng chú ý của cây trứng cá nằm ở tính phổ biến và dễ tiếp cận. Cây dễ trồng, ít tốn công chăm sóc. Trong bối cảnh nhiều người quan tâm hơn tới các sản phẩm tự nhiên hỗ trợ sức khỏe thì loại cây dân dã này là lựa chọn tối ưu.
Tuy nhiên, chuyên gia khuyến cáo người dân không nên lạm dụng lá trứng cá dưới dạng nước sắc quá đậm đặc hoặc dùng thường xuyên trong thời gian dài. Với các trường hợp bệnh lý nặng, cây trứng cá không thể thay thế thuốc điều trị hay chỉ định y khoa. Riêng trẻ nhỏ khi ăn quả trứng cá cũng cần kiểm soát lượng sử dụng vì quả chứa khá nhiều đường tự nhiên.