Thòng bong, loài cây dại quen thuộc ở vùng đồi núi được dân gian dùng như dược liệu thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu tan sỏi thận kích thước nhỏ.
Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học Thuốc nam cho biết, cây thòng bong (bòng bong) có tên khoa học Lygodium flexuosum, là một loài dương xỉ leo, thường mọc hoang ở vùng đồi núi, ven rừng.
Trong dân gian, thòng bong còn được gọi là hải kim sa, được sử dụng như một vị thuốc có tính mát, chủ yếu tác động đến hệ tiết niệu và giúp thanh nhiệt cơ thể.
Theo đó, loại cây này thường được dùng để thanh nhiệt, giải độc, làm mát; lợi tiểu, hỗ trợ các triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt, trong trường hợp sỏi tiết niệu (sỏi thận) nhẹ hoặc khi cơ thể bị nóng trong, nổi mụn nhọt, rôm sảy.
“Một số nơi dùng nước sắc thòng bong uống khi cơ thể bị nhiệt hoặc bí tiểu. Có địa phương còn giã nát lá tươi, lọc lấy nước nhỏ tai để hỗ trợ tình trạng viêm tai giữa chảy máu, chảy mủ. Người Dao ở Sa Pa (Lào Cai) cũng dùng toàn cây nấu nước gội đầu giúp sạch gàu, tóc suôn mượt và kích thích mọc tóc”, Tiến sĩ Ngô Đức Phương chia sẻ.
Dưới góc nhìn y học hiện đại, các nghiên cứu bước đầu cho thấy thòng bong chứa flavonoid, polyphenol cùng một số hợp chất có tác dụng chống oxy hóa và chống viêm.
“Trong thực nghiệm, thòng bong có thể làm tăng bài tiết nước tiểu, hỗ trợ giảm viêm đường tiết niệu và góp phần bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa. Điều này phần nào phù hợp với kinh nghiệm dân gian trong điều trị các bệnh lý tiết niệu và tình trạng nóng trong”, Tiến sĩ Phương cho biết.
Đối với người mắc sỏi thận, sỏi tiết niệu, đái buốt hoặc đái đỏ, chuyên gia hướng dẫn có thể dùng toàn dây thòng bong phơi khô, sắc nước uống. Ngoài ra, bạn có thể phối hợp với các dược liệu như mã đề, râu ngô để tăng hiệu quả trong các bài nước mát, sử dụng 1-2 lần mỗi ngày trong thời gian ngắn.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh, thòng bong chủ yếu có tác dụng lợi tiểu, hỗ trợ đào thải sỏi nhỏ hoặc cát sỏi khi chưa gây tắc nghẽn. Với các trường hợp sỏi lớn hoặc đã có biến chứng, người bệnh cần được thăm khám và can thiệp y khoa kịp thời.
Chuyên gia cũng lưu ý, người huyết áp thấp hoặc cơ thể suy nhược nên sử dụng thận trọng, tránh lạm dụng. Đặc biệt, bệnh nhân không nên dùng kéo dài liên tục và không được xem đây là phương pháp thay thế điều trị y khoa.